SOLUNUM TEKRAR

Sistemler Solunum Sistemi Tekrar Video Konu Anlatımı

Canlılarda solunum sisteminin amacı;
Hücresel solunum için gerekli olan oksijenin havadan alınarak hücrelere taşınmasını, hücrelerde oluşan CO2 nin ise dış ortama verilmesini sağlamaktır.

Gaz alışverişini 2 ye ayırarak inceleyebiliriz.

İç Solunum

Doku kılcalları ile doku hücreleri arasındaki gazların difüzyonudur.

Dış Solunum

Akciğerdeki alveoller ile bunları saran kılcal damarlar arasındaki difüzyondur.

Solunum Sisteminin Göreleri

→ Dışarıdan alınan havayı akciğerlere iletmek
→ Kokunun alınmasını sağlamak
→ Hava le kan arasındaki gaz alışverişini sağlamak
→ Solunum yüzeyini çevresel faktörlerden korumak

KAPGEÇ !

Gaz alışverişi daima difüzyonla gerçekleştiği için hiçbir zaman ATP harcanmaz

BİLGEÇ!

Memelilerde gaz alışverişi alveollerde gerçekleşir. Alveollerin nemli ve yüzeylerinin çok ince olması solunum gazlarının difüzyon hızını artırır.

Youtube deki Sistemler Solunum Sistemi Tekrar Video Konu Anlatımı videoma buradan gidebilirsiniz.

SİNİR SİSTEMİ TEKRAR

Sinir Sistemi Tekrar Video Konu Anlatımı PDF

Canlıların; iç ve dış ortamda meydana gelen değişikliklere karşı iç dengesinin korunması için önemli olan sistemlerden biri sinir sistemidir.
Bu değişikliklere karşı tepki oluşumuna uyartı (impuls) denir.

Sinir sisteminin 4 görevi vardır:
– Uyartıları Alabilme
– Alınan Uyartıları İletebilme
– Alınan Uyartıları Değerlendirme
– Uyartılara Gerekli Tepkiyi Verebilme

→ Canlılar çevredeki uyarıları duyu organlarında bulunan reseptörlerle algılarlar.
→ Reseptörde oluşan uyartılar, sinirler tarafından beyin ve omuriliğe taşınarak değerlendirilir.
→ Değerlendirme sonucu oluşan cevap yine sinir hücresi ile kas ya da salgı bezi gibi efektör organa iletilir ve tepki bu şekilde verilmiş olur.

! EKSTRA BİL !

Canlılardaki Reseptörler;
Fotoreseptör → Göz
Mekanoreseptör → Deri ve Kulak
Kemoreseptör → Burun ve Dilde bulunur.

⇒ Uyaran (Tepkiye neden olan her şey)
⇒ Reseptör (Uyarıyı alan hücre)
⇒ Efektör (Tepki organı)

! Pekii, bir hücre tüm uyaranlara tepki verir mi?
Tabii ki hayır, eşik değerde (impuls oluşmasını sağlayan en düşük uyarı şiddeti) ya da üzerinde uyarı verilmesi gerekir.

Youtube deki Sinir Sistemi Tekrar Video Konu Anlatımı PDF videoma buradan gidebilirsiniz.

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ TEKRAR

Destek ve Hareket Sistemi Tekrar;

Kıkırdak Doku ve Çeşitleri

İnsanda destek ve hareket sistemi iki kısımdan oluşur.

– İskelet Sistemi
– Kıkırdak Doku
– Kemik Doku

İskelet Sistemi

• Vücuda şekil verir.
• Yaşamsal organları korur.
• Kasların tutunması için yüzey alanı oluşturur.
• Kan yapımında görev alır (kırmızı kemik iliği).
• Mineral deposudur.

Kas Sistemi

– Çizgili Kas
– Düz Kas
– Kalp Kası

✩ Embriyonik dönemde iskeletin büyük bir bölümü kıkırdak yapılıdır. Zamanla bazı tuzların birikmesiyle kemikleşme başlar.

Youtube deki Destek ve Hareket Sistemi Tekrar videoma buradan gidebilirsiniz.

DUYU ORGANLARI TEKRAR

Duyu Organları Tekrar; 

Video yayınlandığında Toplu PDF hazır olacak en aşağıdaki linkten indirebilirsiniz.

Canlının iç ve dış ortamından gelen uyarıları alan ve canlının çevresindeki değişikliklere gerekli tepkinin verilmesini sağlayan yapılara DUYU ORGANLARI adı verilir.
→  Çevremizde oluşan değişiklikler reseptör (almaç) adı verilen hücreler ile algılanır.
→ Reseptörler aracılığıyla alınan uyarılar sinir hücrelerine iletilir ve impuls oluşur.
→İmpulslar beyindeki ilgili merkeze iletilir ve uyarıların algılanması sağlanarak tepki oluşturulur.

⇒ Çevredeki Uyarılar → Reseptör → Duyu Nöronları → Sinir Hücreleri → Beyin → Duyuların Anlamlandırılması → Tepki

Eksik olduğunuz kısım varsa aşağıdan ilgili bölüm videosuna giderek ayrı ayrı izleyebilirsiniz

→ 1) Duyu Organlarına Giriş ve Reseptörler

→ 2) Duyu Organları Göz

→ 3) Duyu Organları Göz (Görme) Kusurları

→ 4) Duyu Organları Kulak

→ 5) Duyu Organları Burun ve Dil

→ 6) Duyu Organları Deri

Youtube deki Duyu Organları Tekrar videoma buradan gidebilirsiniz.

ENDOKRİN SİSTEM TEKRAR

Endokrin Sistem Tekrar PDF Video Konu Anlatım;

Video yayınlandığında Toplu PDF hazır olacak en aşağıdaki linkten indirebilirsiniz.

Ayrı ayrı izlemek isterseniz aşağıdan ulaşabilirsiniz.

→ 1) Endokrin Sistem #1 | Endokrin Sistem Giriş ve Hormonların Özellikleri 

→ 2) Endokrin Sistem #2 | Hipotalamus ve Hipofiz Bezi

→ 3) Endokrin Sistem #3 | Tiroit ve Paratiroit Bezi

→ 4) Endokrin Sistem #4 | Böbrek Üstü Bezi

→ 5) Endokrin Sistem #5 | Pankreas

→ 6) Endokrin Sistem #6 | Eşeysel Bezler

→ 7) Endokrin Sistem #7 | Epifiz ve Timus Bezi

Bunlara ilaveten özet tekrar videoma aşağıdan ulaşabilirsiniz.

→ Özet Tekrar Endokrin Sistem Özet Tekrar | Endokrin Bezler ve Hormonlar

Youtube deki Endokrin Sistem Tekrar PDF Video Konu Anlatım videoma buradan gidebilirsiniz.

SİNDİRİM SİSTEMİ TEKRAR

Sindirim Sistemi Tekrar; 

Video yayınlandığında Toplu PDF hazır olacak en aşağıdaki linkten indirebilirsiniz.

Büyük moleküllü besinlerin yapı taşlarına kadar parçalanarak hücre zarından geçebilecek hale gelmesine sindirim denir.

Sindirim

Mekanik (Fiziksel Sindirim)

– Besinlerin küçük parçalara ayrılmasıdır.
– Enzim kullanılmaz.
– Kimyasal sindirimin daha hızlı gerçekleşmesini sağlar.
– Besinlerin yüzey alanının artmasını sağlar.

Örnek:
• Çiğneme ile besinlerin parçalanması
• Safra ile yağların yağ damlacıklarına dönüşmesi

Kimyasal Sindirim

– Büyük moleküllü besinlerin enzim ve su kullanılarak monomerlerine ayrılmasıdır.
– Amaç, besinlerin hücre zarından geçebilecek hale gelmesidir.
– ATP harcanmaz, aktivasyon enerjisi ortam ısısından karşılanır.

Örnek:
• Proteinden aminoasit oluşması
• Nişastadan glikoz oluşması

Youtube deki Sindirim Sistemi Tekrar videoma buradan gidebilirsiniz.

ENDOKRİN SİSTEM #1
ENDOKRİN SİSTEME GİRİŞ ve HORMONLARIN ÖZELLİKLERİ

Endokrin Sistem Giriş ve Hormonların Özellikleri;

→ Endokrin Sistem, endokrin bezler ve bu bezlerin salgıladıkları hormonları kapsar.
→ Ürettiği salgıyı doğrudan kana veren bezlere ENDOKRİN BEZ, bu bezin ürettiği ve kana verdiği salgılara HORMON denir.

Uyarı → Sinir → (Hızlı) → Hedef Doku → (Kısa Süreli) → Tepki
Uyarı → Endokrin Bez → (Yavaş) → Hedef Doku → (Uzun Süreli) → Tepki
(ayrıntılar ve çizimler videoda, betulbiyoloji.com)

✩ Endokrin bezler, sinir sistemi ile beraber vücudun iletişim sistemini oluştururlar. Endokrin sistemin oluşturduğu tepki yavaş ancak uzun süreli olarak etki gösterir.

Hormonların Özellikleri

→ Endokrin bezlerde üretilip, hedef hücreye kan yoluyla taşınırlar.
→ Organik yapılıdırlar.
→ Etki gösterebilmeleri için kanda belli bir seviyeye gelmeleri gerekir.
→ Kanda çok az miktarda bulunurlar ancak etkileri uzun sürelidir.
→ Etki ettiği organa hedef organ adı verilir.
→ Protein ya da steroid yapılı olabilirler.

✩ Protein yapılı olanlar hücre zarındaki reseptöre bağlanarak etki gösterebilirler (H.zarı yağ yapılı olduğu için).

! Hormonlar sadece belirli hücreleri uyarır. Bu hücrelere hedef hücre denir. Ancak yalnızca STH (Büyüme Hormonu) ve Tiroksin hormonu tüm vücuda etki eder. Bunun sebebi bütün vücutta reseptörlerinin olmasıdır.
! Aynı bezden salgılanan farklı hormonlar aynı organ üzerinde farklı etki gösterebilirler.

Örnek:
Pankreastan salgılanan,
⇒ İnsülin → Kan şekerini düşürür.
⇒ Glukagon → Kan şekerini yükseltir.
→ İnsülin glikozu karaciğerde glikojen şeklinde depo ettirirken, Glukagon ise glikojeni glikoza çevirtir.

! Farklı bezlerden salgılanan farklı hormonlar aynı organ üzerinde benzer etki gösterbilirler.

Örnek:
→ STH hipofiz bezi hormonudur.
→ Tiroksin tiroid bezi hormonudur.
⇒ İkisi de kemik gelişimi ve büyümesinde olumlu etki gösterir.

! Hormonların kanda miktarlarının normal değerin altına inmesi ya da üstüne çıkması metabolizmayı olumsuz etkiler…

Endokrin Bez (İç Salgı Bezi)

⇒ Salgılarını doğrudan kana verirler. Ürettiğine hormon denir.

Örnek:
→ Hipofiz Bezi
→ Tiroid Bezi
→ Böbreküstü Bezi

Ekzokrin Bez (Dış Salgı Bezi)

⇒ Salgılarını bir kanalla vücut boşluğuna veya dışarı boşaltan bezlerdir.

Örnek:
→ Ter Bezi
→ Tükürük Bezi
→ Süt Bezi

Karma Bez

⇒ Hem endokrin hem de ekzokrin bez olarak görev yaparlar.

Örnek:
→ Mide
→ Pankreas
→ Eşeysel Bezler

Bezlerin Vücuttaki Yerleri

→ Epifiz
→ Hipotalamus
→ Hipofiz
→ Tiroid Bezi
→ Paratiroid Bezi
→ Timus Bezi
→ Mide
→ Böbreküstü Bezi
→ Pankreas
→ İnce Bağırsak
→ Eşeysel Bezler
(ayrıntılar ve çizimler videoda, betulbiyoloji.com)

Endokrin Sistem Giriş ve Hormonların Özellikleri konusundan sonraki konu Hipotalamus ve Hipofiz Bezi dir.
Youtube deki Endokrin Sistem Giriş ve Hormonların Özellikleri videoma buradan gidebilirsiniz.

ENDOKRİN SİSTEM #2
HİPOTALAMUS ve HİPOFİZ BEZİ

Hipotalamus ve Hipofiz Bezi;

Hipotalamus

→ Hipofiz bezinin ve iç organların çalışmasını düzenler.
→ Homeostazinin devamlılığını sağlayan merkezdir.
→ Vücuttaki sinirlerden ve beyinden bilgi alarak endokrin uyarıları başlatır.

DÜZENLER
→ İştahı
→ Vücut ısısını
→ Karbonhidrat ve yağ metabolizmasını
→ Korku ve stresi
→ Uyku ve uyanıklığın ayarlanmasını
→ Su ve iyon dengesini

Hipofiz Bezi

→ Hipotalamusun bir uzantısı şeklinde olup, beyinde bulunan bir bezdir.
→ Ön ve arka lob olmak üzere 2’ye ayrılır.
→ ! Ön lob hormon üretirken, arka lobda hormon üretilmez!
→ Diğer endokrin bezlerin yöneticisi olarak kabul edilir.
→ Ön lobdan hormon salgılanması için hipotalamustan RF (salgılatıcı faktör) salgılanır ve bildirim gönderilmiş olur. Arka lobda bulunan hormonları hipotalamus üretir.

Hipofiz Bezi Hormonları

ÖN LOB HORMONLARI
→ TSH
→ ACTH
→ MSH
→ STH
→ FSH
→ LH
→ LTH

BİYOLOJİ ŞİFRE ! TAMSeFiLL olarak kodlayabilirsin. 
(ayrıntılar ve detaylar videoda, betulbiyoloji.com)

ARKA LOB HORMONLARI
→ ADH
→ OKSİTOSİN
! DİKKAT !!!
⇒ Buradaki hormonlar hipotalamusta üretilip burada depo edilir. Gerektiğinde buradan salgılanır.

TSH (Tiroid Uyarıcı Hormon)

→ Tiroid bezinden hormon (tiroksin ve kalsitonin) salgılanmasını sağlar.
⇒ Hipotalamus → RF → Hipofizin ön lobu → TSH → Tiroid Bezi

✩ TSH’ın fazla salgılanması ile aşırı uyarılan tiroid bezi fazla hormon salgılar. Bu da tiroid bezinin büyümesine neden olur. → Guatr

ACTH (Adrenokorikotropik Hormon)

→ Böbrek üstü bezinin kabuk kısmını uyararak buradan hormon (kortizol, aldosteron) salgılanmasını sağlar.
⇒ Hipotalamus → RF → Hipofizin ön lobu → ACTH → Böbrek üstü bezi (KABUK)

✩ Buradan salgılanan hormonlar steroid yapılıdır.

MSH (Melanosit Uyarıcı Hormon)

→ Deriye renk veren melanin pigmentinin üretildiği melanosit hücreleri uyarır. Böylece derinin kendine has rengini almasını sağlar.
⇒ Hipotalamus → RF → Hipofizin ön lobu → MS → Deri

✩Yağ metabolizmasıyla ilgili işlevi de vardır.

STH (Somatotropin = Büyüme Hormonu)

→ Hedef organı TÜM VÜCUT tur.
⇒ Hipotalamus → RF → Hipofizin ön lobu → STH → Tüm hücreler
→ Bu hormon;
• Protein sentezini artırır.
• Metabolizmayı hızlandırır.
• Kas, kemik, kıkırdak gelişimini artırır.
→ Çocukluk çağında az salgılanırsa cücelik, fazla salgılanırsa devlik olur.
→ Yetişkinlik döneminde fazla salgılanması ile akromegali (orantısız büyüme) hastalığı ortaya çıkar.

FSH (Folikül Uyarıcı Hormon)

→ Dişide yumurtalıktaki folikülleri uyararak yumurta oluşumunu ve östrojen salgılanmasını sağlar. erkekte testisleri uyararak sperm üretilmesini sağlar.
⇒ Hipotalamus → RF → Hipofizin ön lobu → FSH → Gonadotropinler (Erkek ve Dişi)
• Oogenez (yumurta üretimi)
• Spermatogenez (sperm üretimi) demektir.

LH (Lüteinleştirici Hormon)

→ Dişilerde ovulasyonu (yumurtlamayı) ve içinde yumurtanın geliştiği folikül kesesinin korpus luteuma (sarı cisme) (yağ) dönüşmesini sağlar.
→ Ayrıca korpus luteumdan östrojen ve progesteron salgılanmasını uyarır.
→ Erkeklerde testisleri uyararak testosteron salgılanmasını sağlar.
⇒ Hipotalamus → RF → Hipofizin ön lobu → LH → Gonadotropinler (Erkek ve Dişi)
(detaylar videoda, betulbiyoloji.com)

LTH (Prolaktin = PRL)

→ Hamilelik boyunca süt bezlerinin gelişimini ve sütün üretimini sağlar.
• Korpus luteumun devamlılığını sağlar.
• Annelik içgüdüsünün oluşmasında etkilidir.
⇒ Hipotalamus → RF → Hipofizin ön lobu → LTH → Dişi

Hipofizin Arka Lob Hormonları

→ ADH
→ Oksitosin
⇒ Bu hormonları hipotalamus üretir, hipofizin arka lobu salgılar.

OKSİTOSİN (sancı)

→ Doğum sırasında rahim kaslarının kasılması ile doğumun gerçekleşmesini sağlar.
→ Süt bezlerinden sütün salgılanmasını sağlar.
→ Annelik içgüdüsü üzerinde etkilidir.
⇒ Doğumun başlatılması için gebelere suni oksitosin (suni sancı) verilebilir.

ADH (Antidiüretik Hormon = Vazopressin)

→ Kanın O.B’nın ayarlanmasında görevlidir.
→ Böbreklerden osmozla suyun geri emilimini sağlar.

AH az salgılanırsa;
→ Su nefreon kanallarından emilemez ve idrarla fazla su atılır. Böylece idrar hipotonik olur.
→ Kandaki yoğunluk arttığı için kişinin su ihtiyacı da fazlalaşır.
→ Buna bağlı olarak kişi çok su içer, sık idrara çıkar. bu hastalığa şekersiz şeker hastalığı denir.

Test Soruları için Kap Geç

! ADH Eksikliğinde !
– Suyun geri emilimi azalır.
– Böbreklerde su kaybı artar.
– İdrar miktarı artar.
– Kandaki glikoz miktarı artar.
– Kandaki su miktarı azalır.
– O.B artar.
– İdrar hipotonik (az yoğun) olur.
(detaylar videoda, betulbiyoloji.com)

Hipotalamus ve Hipofiz Bezi konusundan sonraki konu Tiroit ve Paratiroit Bezi dir.
Youtube deki Hipotalamus ve Hipofiz Bezi videoma buradan gidebilirsiniz.

ENDOKRİN SİSTEM #3
TİROİT ve PARATİROİT BEZİ

Tiroit ve Paratiroit Bezi;

TİROİT BEZİ

→ İki loblu bir bezdir.
→ Kan damarlarının en yoğun olduğu bezdir.
→ İki farklı hormon salgılar. Bu hormonlar tiroksin ve kalsitonindir.
Hipotalamus → RF → Hipofizin Ön Lobu → Tiroid Bezi ⇒ Tiroksin → Kalsitonin
(ayrıntılar ve çizimler videoda, betulbiyoloji.com)

Tiroksin Hormonu

→ Aminoasit türevli olan ve yapısında iyot bulunduran hormondur.
→ Vücutta iyot eksik olursa geri bildirim mekanizması çalışmayacağından tiroksin hormonu üretmek için çok fazla TSH salgılanır ve tiroit bezi büyür. Bunun sonucunda guatr hastalığı oluşur.

Hipotalamus → RF → Hipofizin ön lobu → TSH → Tiroit Bezi → Tiroksin → FEED BACK (GERİ BİLDİRİM) ↵

Etki mekanizması TÜM VÜCUT

→ Etki etmesi sonucunda:
• O₂ kullanımı artar.
• Besinlerin sindirimi artar.
• Daha fazla enerji üretilir.
• Protein sentezi artar.
• Nabız ve tansiyon artar.

! Metabolik hızın ayarlanmasında doğrudan etkilidir.

YETİŞKİNLERDE

Tiroksin Az Salgılandığında
→ Metabolizma yavaşlar.
→ Vücut sıcaklığı düşer.
→ Kan basıncı ve nabız düşer.
→ Halsizlik ve ödem sonucu şişmanlama görülür. Bunun sonucunda miksodem hastalığı ortaya çıkar.

Tiroksin Fazla Salgılandığında
→ Metabolizma hızlanır.
→ Vücut sıcaklığı artar.
→ Kan basıncı ve nabız artar.
→ Gözlerin pörtlemesi, ellerin titremesi, sinirlilik, uykusuzluk görülür. Bunun sonucunda graves (iç = zehirli guatr) hastalığı meydana gelir.

! Çocukluk döneminde tiroksin hormonu az salgılanırsa büyüme yetersizliği ve zeka geriliğine sebep olur. Bunun sonucunda kretenizm (ahmaklık) hastalığı ortaya çıkar.

Kalsitonin Hormonu

→ Kandan kemiğe kalsiyum geçişini sağlar.
→ Kanda kalsiyum seviyesi arttığında (normalin üzerine çıktığında) → Böbreklere etki ederek kalsiyumun geri emilimi azalır ve idrarla daha fazla kalsiyum atılmasını sağlar.

PARATİROİT BEZİ

→ Tiroit bezine yerleşmiş bezelye büyüklüğündeki dört parçalı bezdir.
→ Parathormon salgılar.
⇒ AZ salgılanırsa → Tetoni hastalığı (kaslarda ağrılı kramplar) oluşur.
⇒ FAZLA salgılanırsa → Kemikler zayıflar ve böbrek taşları oluşabilir.

Parathormon

Kandaki kalsiyum miktarını artırır. Bunu 3 farklı yolla yapabilir;
→ Kemikten kana kalsiyum geçişini sağlayarak
→ İnce bağırsakta kalsiyum geri emilimini hızlandırarak
→ Böbrekte kalsiyum emilimini hızlandırarak

Kandaki Normal Kalsiyum Düzeyi
→ Kandaki kalsiyum seviyesi yükselince
→ Tiroit bezinden kalsitonin salgılanır
→ Kandaki kalsiyum kemiklere geçer, böbrekteki kalsiyum emilimi azalır

→ Kandaki kalsiyum seviyesi azalınca
→ Paratiroit bezi parathormon salgılar
→ Kemikten kana kalsiyum geçer, böbrek ve ince bağırsakta da kalsiyum emilimi artar ->

! Kalsitonin ve Parathormon antagonist (zıt) çalışır. !

Tiroit ve Paratiroit Bezi; konusundan sonraki konu Böbrek Üstü Bezi dir.
Youtube deki Tiroit ve Paratiroit Bezi; videoma buradan gidebilirsiniz.