Merhaba sevgili öğrencim, hoş geldin Bugün birlikte Komünitelerde Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimler konusunu, Betül Biyoloji farkıyla ve en güncel haliyle inceleyeceğiz. Hazırladığım bu notlar sayesinde sınırları belli bir alanda yaşayan o canlı topluluklarının dünyasını şak diye çözeceksin Senin için hazırladığım ücretsiz 10. Sınıf Biyoloji Komünitelerde Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimler PDF dokümanı aşağıda seni bekliyor.

Bir önceki konumuza buradan ulaşabilirsin → [15. Ekoloji – Ekosistemin Canlı Bileşenleri]

Videoyu izleyerek konuyu benden dinleyebilir, ardından aşağıdaki notlarla pekiştirebilirsin.

1. Komünite Kavramı: Popülasyonların Topluluğu

Hatırlarsanız, popülasyon sınırları belli bir alandaki tek bir türden oluşuyordu. Komünite ise o alan içerisinde yaşayan birden fazla türün oluşturduğu topluluktur

Örnek: “Karadeniz’deki hamsiler” derseniz bu bir popülasyondur; ancak “Karadeniz’deki balıklar” derseniz içinde hamsi de levrek de olduğu için bu bir komüniteyi ifade eder.

Not: Bir komünite içerisinde başka bir komünite de yer alabilir. Örneğin bir şehir devasa bir komüniteyken, o şehirde yaşayan bir insanın vücudundaki bakteri ve mantarlar daha küçük bir komüniteyi temsil eder

2. Biyoçeşitliliği ve Komünitelerde Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimleri Etkileyen Faktörler

Öğretmeniniz yazılıda “Canlı çeşitliliğini neler etkiler?” diye sorarsa bu bölüm tam size göre

• Enlem Etkisi: Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe tür çeşitliliği azalır; çünkü Ekvator’daki şartlar canlılar için daha idealdir.
• Yükseklik: Deniz seviyesinden dağlara çıkıldıkça sıcaklık düştüğü için çeşitlilik azalır
• Sucul Alanlar: Derinlik arttıkça ışık azalır, bu da fotosentezi ve dolayısıyla oksijen/besin üretimini azaltarak çeşitliliği olumsuz etkiler.

Dikkat: Uğur böceğinin yaprak bitini yemesi gibi av-avcı ilişkileri de canlı çeşitliliği üzerinde doğrudan etkilidir

3. Rekabet: Komünitelerde Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimler Başlıyor

Aynı komüniteyi paylaşan canlılar; besin, barınma veya ışık gibi kısıtlı kaynaklar için yarışırlar. Rekabet eden her iki taraf da bu durumdan olumsuz etkilenir

• Tür İçi Rekabet: Aynı türe ait bireyler arasındadır. Birey sayısı arttıkça şiddetlenir.
• Türler Arası Rekabet: Farklı türlerin bireyleri arasındadır.

Not: Eğer canlılar üreme için rekabet ediyorsa o canlılar kesinlikle aynı türdür. Farklı türler arasında üreme rekabeti olmaz çünkü çiftleşme sadece aynı türün bireyleri arasındadır

4. Habitat ve Niş: Ev ve İş Ayrımı

Komünitelerdeki etkileşimleri anlamak için bu iki kavramı karıştırmamak gerekir

• Habitat: Bir canlının doğal olarak yaşadığı ve ürediği alan, yani “evidir”.
• Niş: Bir canlının o habitat içindeki “işidir” (beslenme, üreme, korunma gibi faaliyetleri).

Dikkat: Nişleri (işleri) birbirine benzeyen canlılar arasında rekabet her zaman daha fazladır

Gause Deneyi: Paramesyum türleri üzerinde yapılan deneyde, iki tür aynı ortama konulduğunda besin için rekabet başlamış; rekabeti kazanan türün sayısı artarken diğer tür ortamdan elenmiştir.

5. Komünitelerde Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimler: Av-Avcı İlişkisi

Beslenmek için başka bir canlıyı avlayan canlıya avcı, besin olana ise av diyoruz Bu iki grup arasında sürekli bir denge vardır.

• Avcı sayısı artarsa av miktarı azalır. Av azalınca bu sefer besin bulamayan avcıların sayısı da azalmaya başlar.
• Kanada Vaşağı ve Kar Tavşanı grafiğindeki gibi; avın artması avcıyı artırır, avcının artması ise avı azaltarak döngüyü sürekli bir dalgalanma halinde tutar

Sonuç

Komünitelerdeki bu etkileşimler doğadaki dengenin anahtarıdır Habitat ve niş ayrımını iyi kavramak, rekabetin üreme üzerindeki kısıtlarını bilmek sınavda sana tam puan getirecektir. Bu videodaki bilgiler MEB kitabınızda sayfa 111-114 arasını kapsamaktadır.

Senin için hazırladığım ücretsiz 10. Sınıf Biyoloji Komünitelerde Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimler PDF dokümanını indirerek notlarını tamamlayabilirsin. Bir sonraki dersimizde Simbiyotik İlişkileri inceleyeceğiz, iyi çalışmalar

Bir sonraki konumuza buradan ulaşabilirsin → [17. Simbiyotik İlişkiler ve Komünitelerde Süksesyon]

Komünitelerde Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimler – PDF İndir

Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimler: 10. Sınıf PDF yazısı ilk önce Betül Biyoloji üzerinde ortaya çıktı.